سید محمد بهشتی، در نشست تخصصی حقوق مالکیت فکری در میراثفرهنگی مطرح کرد: کشور دارای هنر کیمیاگری، اهمیت حقوق مالکیت معنوی را درک میکند. لید: با گفتگوهایی که در این حوزه انجام دادم دریافتم زمانی که حقوق مالکیت فکری را به رسمیت نمیشناسیم بیشتر سود میبریم و اگر آن را به رسمیت بشناسیم هزینههایمان را اضافه کردهایم و اینها حاصل این فکر است که بیشتر مصرفکننده محصولاتی هستیم که کپیرایت بر آنها حاکم است. اشاره: سید محمد بهشتی، رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری در نشست تخصصی «حقوق مالکیت فکری در میراثفرهنگی» که در خرداد 1397، به همت دفترامور بین الملل و حقوقی پژوهشگاه با همکاری ایکوم ایران برگزار شد به ارائه بحث پرداخت. گزارش این نشست، پیش روی شماست: بهشتی گفت: طبق تجربهام در 40 سال گذشته یعنی پس از پیروزی انقلاب اسلامی احساس کردم که در عرصههای فرهنگی قانون داریم که از مالکیت فکری دفاع کنیم و خودمان امتناع میکنیم از اینکه مالکیت فکری خصوصاً در عرصههای بینالمللی به رسمیت شناخته شود. او تصریح کرد: ما هنوز وارد منظومه جهانی قائل به مالکیت فکری در سطح بینالمللی نیستیم. بهشتی گفت: با گفتگوهایی که در این حوزه انجام دادم دریافتم زمانی که حقوق مالکیت فکری را به رسمیت نمیشناسیم بیشتر سود میبریم و اگر آن را به رسمیت بشناسیم هزینههایمان را اضافه کردهایم و اینها حاصل این فکر است که بیشتر مصرفکننده محصولاتی هستیم که کپیرایت بر آنها حاکم است. او تصریح کرد: بیشتر مصرفکننده هستیم، نه تولیدکننده و اگر قائل به این حقوق نباشیم راحت و ارزان مصرف میکنیم. او گفت: شواهد و مثالهای زیادی در این باره وجود دارد؛ چقدر کتابها را بدون آنکه حقوقی برایش بپردازیم ترجمه میکنیم، عرضه میکنیم و… که اگر بخواهیم هزینههای حقوقی آن را بپردازیم قیمت کتاب خیلی بالاتر میرود. بهشتی با اشاره به اینکه در حوزههای دیگر نیز همینگونه است اظهار کرد: ما خیلی راحت محصولات دیگران را استفاده و بهتر از نمونه خارجیاش کپی میکنیم و گمان میکنیم که بهاینترتیب هزینهها کمتر و سودمان بیشتر است او با طرح این پرسش که تا کی میتواند اینگونه باشد و روال مصرفکنندگی بر ما حاکم باشد، ادامه داد: اساس این که ما الان مصرفکننده هستیم چیست؟ یعنی ما ذاتاً قادر به تولید نیستیم و تنها میتوانیم مصرف بکنیم؟ یعنی این باور را داریم؟ او در پاسخ گفت: البته در بعضی جاها این باور وجود دارد؛ یعنی فرض بر این است که ما اساساً نمیتوانیم در تولیدات فکری موفقیتهایی داشته باشیم. ارتزاق از تولید ارزش بهشتی افزود: تا قبل از سال 1335 که به نظرم دوران بسیار کلیدی در سرنوشت معاصر ایران است، کشوری هستیم که از تولید ارزش ارتزاق میکنیم؛ یعنی چیزی را که وجود ندارد ایجاد میکنیم و به آن ارزش میدهیم. رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، مثال روشن این را در عرصه محصولات هنری دانست و افزود: زمانی که هنرمندی یک محصول هنری را تولید میکند که قبلش وجود نداشته، آن اثر دارای ارزش هنری و اقتصادی میشود. او در ادامه، تولید گلاب قمصر را مثال زد و افزود: در زمان صفویه که خیلی هم دور نیست، دنیا نمیدانست که چگونه میشود از گُل، گلاب تهیه کرد ولی ایرانیان این کار را انجام میدادند. رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، با بیان اینکه روزگاری کسی به جز ایرانیان نمیدانست که مخمل را چگونه میبافند زیرا که بافت مخمل بهصورت سهبعدی است و ایرانیان با بافت آن، تولید ارزش میکردند، تصریح کرد: در زمانهای گذشته ایرانیان زعفران، فرش، معماری، کاشی زرینفام و… تولید میکردند که با نگاهی به آنها در مییابیم که همه تولید ارزش بوده است. بهشتی گفت: آب فراوان نداشتیم که تولید انبوه محصولات کشاورزی کنیم، مراتع گسترده نداشتیم که تولید انبوه محصولات دامی بکنیم بلکه از هر چیز کمی داشتیم و آنچه تولید میکردیم سعی داشتیم همراه با تولید ارزش باشد. تولیدات یگانه ایران او با اشاره به تولید انار ساوه، زعفران قائنات و… که در دنیا یگانه است گفت: کجای ایران یک چیزی ندارد که در جهان یگانه نباشد، با نگاهی متوجه میشویم که تمامی تولید ارزش است. او در ادامه، تولید فولاد جوهری در اصفهان و مفرغ در ایران را نمونههای دیگری بر تولید ارزش در ایران اعلام کرد و گفت: مفرغ در ایران خیلی جلوتر از دنیا تولید میشد بهنحویکه هنوز کسی معدن قلعی که از آن برای تولید مفرغ استفاده میکردند نیافته است. بهشتی تصریح کرد: زمانی از تولید ارزش ارتزاق میکردیم و این را درک میکردیم که دارایی ما ظرفیتی است که به ما اجازه میدهد تولید ارزش کنیم. او در ادامه با اشاره به حمله مغولها در سال 621 قمری به شهر کاشان و صدمات زیادی که به این شهر وارد کردند گفت: دو سال بعد از حمله مغولها به کاشان یعنی در سال 623، کاشانیها محراب زرین فامی را ساختند که اکنون درموزه برلین نگهداری میشود. رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری با بیان اینکه توانایی تولید ارزش باعث شد که کاشانیها بتوانند در طول مدت کوتاهی این اثر ماندگار را از خود بهجای گذارند تصریح کرد: امروز از این امر بهعنوان صنایع خلاق و دانشمحور و در ادبیات ایرانی به کیمیاگری یاد میکنیم. اهمیت حقوق مالکیت معنوی و هنر کیمیاگری او تأکید کرد: کشوری که هنرش کیمیاگری بوده اهمیت حقوق مالکیت معنوی را خوب میفهمد. بهشتی افزود: از سال 35 به بعد، زمانی که درآمد نفتی کشور قابل توجه شد و نفت در چرخه اقتصادی نقش موثری یافت رفته رفته بهموازات این افزایش، تولید ارزش به کار احمقانهای تبدیل شد؛ زیرا وقتی میشد نفت فروخت و پول درآورد چرا تولید ارزش باید کرد؟ بهنحویکه برخی دلسوزانه میگویند بیچاره عشایر، روستاییان، کارگران کارگاههای تولیدی و… چرا باید اینهمه سختی بکشند و اینگونه شروع به تعطیل کردن خلاقیت و این جریان میکنند و به جایی میرسیم که دیگر باور نمیکنیم که دارایی ما توانایی تولید ارزش بوده و فکر میکنیم که تنها باید قراردادهایی با کمپانیهای ماشینسازی ببندیم و خودروهای بیکیفیت تولید کنیم یا محصولات بیکیفیت و با کمیت کشاورزی تولید کنیم. او گفت: در چنین وضعیتی موضوع مالکیت معنوی مطرح میشود و طبیعی است که خیلی هم جدی گرفته نشود مگر به ما میآید که نسبت به امور غیرمادی و ناملموس مالکیت داشته باشیم که حالا از حقوق مالکیت آن سخن بگوییم یا
